Ψελλοῦ : Ἑλληνικαὶ διατάξεις περὶ δαιμόνων


«Ο Ελληνικός λόγος λέγει ότι ουδείς εκ των Δαιμόνων είναι κακός, αλλά διαιρέσεις μεν αυτών ποιεί πολλές, έκαστον δε εξ αϊδίου θέτει επι της δεδομένης εξουσίας & τάξεως της πρόνοιας. Και από αυτούς ο μεν θείος Δαίμονας είναι ζώον αϊδιο από θείας ουσίας αρχόμενον την αυτή κατά φύσιν έχον ζωή οριζόμενη κατά νου. Ο δε νοητικός Δαίμονας είναι ζώο αϊδιο την αυτήν κατά φύσιν έχον ζωή κατά νου και Λόγο ενεργούμενη. Ο δε ψυχικός Δαίμονας ορίζεται κατά νου και Λόγο και επιμελείται τις μεριστές ψυχές. Ο δε φυσικός Δαίμονας ορίζεται κατά Λόγο, και προΐσταται της Φύσεως όντας προσεχώς αυτής. Ο δε σωματικός Δαίμονας αφορίζεται τόσο κατά Λόγο όσο και κατά αλογία, άρχει δε των φυσικών σωμάτων. Ο δε υλαιός Δαίμονας ζώο είναι αϊδιο την αυτήν έχων κατά φύσιν ζωή κατά αλογία υφιστάμενη. Λέγει δε τους Δαίμονες υπηρετικούς της βουλήσες των κρειττόνων, χαίρονται δε αυτοί με ποικίλες ενέργειες. Και γιατί το αμέριστο της θείας ουσίας μεριζομένους ούτε θνητούς λέγει τους Δαίμονες ούτα αθανάτους, αλλά ορίζει το αθάνατο στο έχων άσβεστη ζωή και σε αυτό που χορηγεί στον εαυτό του την αθανασία, για αυτό και το αποκαλούν αθανασία. Δεν τους θέτει επι αυτής, αλλά μόνην απέραντον έχει την ζωή διατάσσουν. Και ούτε παντελώς σωματικό το γένος τούτο το λέγει ούτε παντελώς ασώματο, αλλά σωματοειδές, όπως σώματα προσαρτημένο σκιόδη & λεπτά και στους ανθρώπινους οφθαλμούς άληπτα. Και οι των Δαιμόνων ψυχές αυτές τις διαφορές έχουν, τις οποίες είπαμε, θείες, νοητικές, λογικές, φυσικές, σωματικές, υλαιές. Ποικίλες έχουν και τις σωματικές μορφές. Και τα μεν αυτών (των προσαρτημένων σε αυτούς σωμάτων) είναι λένε σφαιροειδή, και παραπλήσια με αυτά των θεών, λεπτότερα μεν των γήινων σωμάτων, αμαυρότερα δε των ουρανίων ελλάμψεων, τα δε και ευθύπορα είναι και με πολυειδή σχήματα, τα δε κινούνται ελικοειδώς και φέρονται λοξώς. Είναι δε πάντα ανεπίδεα τροφής. Γιατί τα τρεφόμενα με ατμούς λέγουν ότι είναι ψυχών δαιμονίων και όχι των κατ’ ουσίαν Δαιμόνων, αλλά των κατά σχέση. Γιατί υπάρχουν, λένε, και αγέλες δαιμονίων ψυχών μεταθετόμενων από άλλης φύσεως σε άλλη και υπάρχουν και εν τω αέρι και εν τω ύδατι, των οποίων τα οχήματα χρειάζονται τροφή, των οποίων και οι θάνατοι των δαιμονίων και οι μίξεις πολλές οι προς τα ανθρώπινα σώματα και οι κοινωνίες των γεννήσεων. Και είτε κάποιοι νυμφίοι με γυναίκες είτε νύμφες με άνδρες ωμίλησαν είτε Νηρηίδες αναδύονται από την θάλασσα, ούτε θείον τούτο το γένος ούτε ως αληθώς δαιμόνιο, αλλά δαιμονίων ψυχών ερχόμενων στην γένεση και χριαζούμενο τροφής και από την καθολική σπορά δύναται να κοινωνεί. Οι δε φαινόμενοι λεοντοπρόσωποι Δαίμονες δεν αποτελούνται από σάρκες και οστά, αλλα το σώμα του αυτών Δαιμόνων σχηματίζεται κατά τον τρόπο της σκιαγραφίας λέοντος φέρων δια τινών αέριων και πυρίων όγκων. Οι δε λεγόμενες επικλήσεις γίνονται στους σωματικούς Δαίμονες. Γιατί προήστανται αυτοί των ζώων και των φυτών και στα εντός αυτών μέρη όπως οφθαλμός, καρδιά, ήπαρ. Υλαιούς δε λένε τους Δαίμονες οι οποίοι έχουν πάθη σε ολόκληρη την υποκείμενη ζωή τους, χαίρονται δε με την αταξία της ύλης, η οποία φαίνεται να είναι και αυτή τέτοια, σαν να μην είναι μόνο γένεσις αλλά κααι φθορά των γενομένων. Λένε ότι δεν είναι πολύ παρα φύσιν το πάθος σε αυτούς όπως σε εμάς, στους οποίους το είναι είναι κατά Λόγον, αλλά όπως στους λέοντες ο θυμός τους είναι κατά φύσιν. Από δε των ψυχικών Δαιμόνων είναι οι κλιματαρχες Δαίμονες και οι των πόλεων προστάτες και οι των οίκων και οι των καθέκαστα ψυχών, όπως καλούνε τους ειληχότες ημών Δαίμονες. Λένε ότι οι φυσικοί Δαίμονες συνέχουν τον δεσμό των θείων και των γενεσιουργών φύσεων. Τους οποίους και επικαλείται ο νόμος γιατί κάποιες αναιρούμενες πόες ή κάποια ζώα και φυτά που λαμβάνονται προς λατρεία των κρειττόνων ή επιμέλεια των σωμάτων. Οι δε τελευταίοι, λέγεται στους μύθους, και υλαιοί Δαίμονες την των θείων σωμάτων ύλη και την των χθόνιων και γεννητών συνδέουν το ασθενές αυτής στα ινδάλματα των κρειττόνων. Από εδώ είναι οι εφορμούντες στις ψυχές και τα πάθη τα εν αυτές αναγείροντες, ίνα την ύλη ασπάζονται, και πεσούντων αυτών βλαπτόμενοι. Υπάρχουν δε, λένε, και εν γη θείοι Δαίμονες και εν τω αέρι, προστάτες των εκεί ζώων, και εν ύδατι, δια πάντων των υπό σελήνη εκτεινόμενοι, αέριοι και χθόνιοι και ένυδροι. Και καθολικώς την μεσότητα των Δαιμόνων ορίζοντες οι παρά των Ελλήνων σοφοί μεταξύ λέγουν θειού και θνητού είναι πάν το δαιμόνιον. Μάλιστα δε λένε ότι η δύναμη χαρακτηρίζει την μεσότητα την δαιμόνια και εκ τούτου θηρεύει την δέουσα αυτού νοητή αιτία. Υπάρχουν δε κάποιες αγέλες Δαιμόνων στερημένες σχεδός της αγαθοεργίας, εκείκοι που λέγονται κακοί, και έτερες αγέλες Δαιμόνων στερημένες της όντως γνώσεων, εκείνες άλογες και θηριώδεις ονομάζονται. Ερμηνεύει δε, λένε, το δαιμόνιο γένος και διαπορθμεύων τα θεών παρά ανθρώπων και ανθρώπων τα παρά θεών, των με εκφαντορικό υπάρχον ως κεκρυμμένων και αφανών, των δε αναγωγόν ως διαπορθμεύεσθαι προς την μόνιμη των κρειττόνων αγαθότητα δεομένων.»[1]

(απόδοση κειμένου : Αμφικτύων, Ευστάθιος Δ. Κεφάλας)

[1]       Opuscula psychologica, theologica, daemonologica 123.19 ` to     Opuscula psychologica, theologica, daemonologica 126.11  ὁ δέ γε Ἑλληνικὸς λόγος οὔ φησι δαίμονα οὐδένα κακόν, ἀλλὰ διαιρέσεις μὲν αὐτῶν ποιεῖται πολλάς, ἕκαστον δὲ ἐξ ἀιδίου τάττει ἐπὶ τῆς δεδομένης πᾶσι παρὰ τῆς προνοίας ἐξουσίας καὶ τάξεως. καὶ ἔστι παρ᾽ αὐτοῖς ὁ μὲν δαίμων θεῖος ζῷον ἀπὸ <θείας> οὐσίας ἀρχόμενον ἀίδιον τὴν αὐτὴν κατὰ φύσιν ἔχον ζωὴν κατὰ νοῦν ἀφοριζομένην· ὁ δὲ νοερὸς ζῷον ἀίδιον τὴν αὐτὴν κατὰ φύσιν ἔχον ζωὴν κατὰ νοῦν καὶ λόγον ἐνεργουμένην· ὁ δὲ ψυχικὸς κατὰ λόγον ἀφοριζόμενος καὶ ψυχῶν μεριστῶν ἐπιμελούμενος· ὁ δὲ φυσικὸς κατὰ λόγον μὲν ἀφοριζόμενος, προσεχῶς δὲ τῆς φύσεως προϊστάμενος· ὁ δὲ σωματικὸς κατὰ λόγον καὶ ἀλογίαν ἀφοριζόμενος καὶ τῶν φυσικῶν σωμάτων κατάρχων· ὁ δὲ ὑλαῖος ζῷον ἀίδιον τὴν αὐτὴν ἔχων κατὰ φύσιν ζωὴν κατὰ ἀλογίαν ὑφισταμένην. φασὶ δὲ τοὺς δαίμονας ὑπηρετικοὺς εἶναι βουλήσεως τῶν κρειττόνων, χαίροντας δὲ ποικίλαις ἐνεργείαις. καὶ γὰρ <τὸ> ἀμέριστον τῆς θείας οὐσίας μεριζομένους οὔτε θνητούς φασι τοὺς δαίμονας οὔτε ἀθανάτους, ἀλλὰ διορίζουσι τὸ ἀθάνατον εἴς τε τὸ ἄσβεστον ἔχον ζωὴν <καὶ> εἰς τὸ χορηγοῦν ἑαυτῷ τὴν ἀθανασίαν, ὅπερ δὴ καὶ καλοῦσι κυρίως ἀθανασίαν. ἐφ᾽ ἧς οὐ τιθέασι τοὺς δαίμονας, ἀλλὰ μόνην ἀπέραντον ἔχειν τὴν ζωὴν διατάττονται. ὣς δὲ οὔτε πάντῃ σωματικὸν τὸ γένος τοῦτό φασιν οὔτε πάντῃ ἀσώματον, ἀλλὰ σωματοειδές, οἷον σώματα προσηρτημένον σκιοειδῆ καὶ λεπτὰ καὶ ἀνθρωπίνοις ὀφθαλμοῖς ἄληπτα.   Αἱ μὲν οὖν ψυχαὶ τῶν δαιμόνων τοιαύτας ἔχουσιν αὐτοῖς διαφοράς, οἵας εἰρήκαμεν, θείας, νοεράς, λογικάς, φυσικάς, σωματικάς, ὑλαίας. ποικίλας δὲ ἔχουσι καὶ τὰς σωματικὰς μορφάς. καὶ τὰ μὲν αὐτῶν (φημὶ δὴ τῶν προσηρτημένων αὐτοῖς σωμάτων) εἶναί φασι σφαιροειδῆ, τοῖς θείοις παραπλήσια σώμασι, λεπτότερα μὲν τῶν γηίνων σωμάτων, ἀμαυρότερα δὲ τῶν οὐρανίων ἐλλάμψεων, τὰ δὲ καὶ εὐθύπορα καὶ πολυειδῆ τοῖς σχήμασι, τὰ δὲ καὶ καθ᾽ ἕλικα κινούμενα καὶ λοξῶς φερόμενα.   Εἶναι δὲ πάντα ἀνεπιδεᾶ τροφῆς· τὰ γὰρ τρεφόμενα τοῖς ἀτμοῖς ψυχῶν λέγουσιν εἶναι δαιμονίων καὶ οὐ τῶν κατ᾽ οὐσίαν δαιμόνων, ἀλλὰ τῶν κατὰ σχέσιν. εἰσὶ γάρ, φασί, καὶ ψυχῶν ἀγέλαι δαιμονίων μεταταττομένων ἀπὸ ἄλλης φύσεως εἰς ἄλλην καὶ οὐσῶν ἔν τε ἄερι καὶ ὕδατι, ὧν τὰ ὀχήματα δεῖσθαι τροφῆς, ὧν καὶ οἱ θάνατοι τῶν δαιμονίων καὶ αἱ μίξεις πολλάκις αἱ πρὸς τὰ ἀνθρώπινα σώματα καὶ αἱ κοινωνίαι τῶν γεννήσεων. καὶ εἴτε νυμφίοι τινὲς γυναιξὶν εἴτε νύμφαι ἀνδράσιν ὡμίλησαν εἴτε καὶ Νηρηίδες ἀναδῦσαι τῆς θαλάσσης, οὔτε θεῖον τοῦτο τὸ γένος οὔτε ὡς ἀληθῶς  δαιμόνιον, ἀλλὰ δαιμονίων ψυχῶν εἰς γένεσιν ἐρχομένων καὶ τροφῆς ἐπιδεῶν καὶ ὅλως σπορᾶς κοινωνεῖν δυναμένων.   Οἱ δὲ φαινόμενοι λεοντοπρόσωποι δαίμονες οὐκ ἐκ σαρκῶν σύγκεινται καὶ ὀστῶν, ἀλλὰ τὸ σῶμα τοῦ δαίμονος ἐσχημάτισται τὸν τρόπον τοῦτον οἷον σκιαγραφίαν λέοντος φέρων διά τινων ἀερίων καὶ πυρίων ὄγκων.   Αἱ δὲ λεγόμεναι ἐπικλήσεις τοῖς σωματικοῖς προσάγονται δαίμοσι· προεστήκασι γὰρ οὗτοι ζῴων τε καὶ φυτῶν καὶ τῶν ἐν τούτοις μερῶν οἷον ὀφθαλμοῦ, καρδίας, ἥπατος. ὑλαίους δέ φασι δαίμονας τοὺς πάθεσι μὲν ἔχοντας ὅλην ὑποκειμένην τὴν ζωήν, χαίροντας δὲ τῇ ἀταξίᾳ τῆς ὕλης, ἣν εἶναι δοκεῖ καὶ αὐτὴν τοιαύτην, ὡς ἂν ᾖ μὴ γένεσις μόνον, ἀλλὰ καὶ φθορὰ τῶν γενομένων. οὐ μέντοι τὸ πάθος παρὰ φύσιν ἔχειν αὐτοὺς λέγουσιν ὡς ἡμεῖς, οἷς τὸ εἶναι κατὰ λόγον, ἀλλ᾽ ὡς τοῖς λέουσιν ὁ θυμὸς κατὰ φύσιν. ἀπὸ δὲ τῶν ψυχικῶν δαιμόνων οἱ κλιματάρχαι δαίμονές εἰσι καὶ οἱ τῶν πόλεων προστάται καὶ οἱ τῶν οἴκων καὶ οἱ τῶν καθέκαστα ψυχῶν, οὓς καλοῦσι τοὺς εἰληχότας ἡμᾶς δαίμονας. τοὺς δὲ φυσικοὺς δαίμονας τὸν δεσμόν φασι συνέχειν τῶν τε θείων φύσεων καὶ τῶν γενεσιουργῶν, οὓς καὶ ἐπικαλεῖσθαι νόμος τοῖς πόας τινὰς ἀναιρουμένοις ἢ ἄλλ᾽ ἄττα ζῷα καὶ φυτὰ λαμβάνουσι πρὸς θεραπείας τῶν κρειττόνων ἢ σωμάτων ἐπιμελείας. οἱ δὲ τελευταῖοι, φασί, καὶ ὑλαῖοι δαίμονες τὴν τῶν θείων σωμάτων ὕλην καὶ τὴν τῶν χθονίων καὶ γεννητῶν συνδέουσι τὸ ἀσθενὲς αὐτῆς τοῖς ἰνδάλμασι τοῖς τῶν κρειττόνων παραμυθούμενοι· ἀφ᾽ ὧν εἰσιν οἱ ἐναλλόμενοι ταῖς ψυχαῖς καὶ τὰ πάθη τὰ ἐν αὐταῖς ἀνεγείροντες, ἵνα τὴν ὕλην ἀσπάζωνται, καὶ πεσούσας αὐτὰς αἰκιζόμενοι. εἰσὶ δέ, φασί, καὶ ἐν γῇ θεῖοι δαίμονες καὶ ἐν τῷ ἀέρι, προστάται τῶν ἐκεῖ ζῴων, καὶ <ἐν> ὕδατι, διὰ πάντων τῶν ὑπὸ σελήνην διήκοντες, ἀέριοί τε καὶ χθόνιοι καὶ ἔνυδροι.   Καὶ ὅλως τὴν μεσότητα τῶν δαιμόνων ἀφορίζοντες οἱ παρ᾽ Ἕλλησι σοφοὶ μεταξύ φασιν εἶναι πᾶν τὸ δαιμόνιον θείου καὶ θνητοῦ. μάλιστα δέ φασι τὴν δύναμιν χαρακτηρίζειν τὴν μεσότητα τὴν δαιμονίαν καὶ ἐκ τούτου δεῖν θηρᾶν τὴν νοητὴν αὐτοῦ αἰτίαν.   Εἰσὶ δέ τινες ἀγέλαι δαιμόνων ἐστερημέναι σχεδὸν τῆς ἀγαθοεργίας, οἵτινες λέγονται κακοί, καὶ ἕτεραι ἀγέλαι δαιμόνων ἐστερημέναι τῆς ὄντως γνώσεως, οἵτινες ἄλογοι καὶ θηριώδεις ὀνομάζονται. ἑρμηνεύειν δέ φασι τὸ δαιμόνιον γένος καὶ διαπορθμεύειν θεοῖς τε τὰ παρὰ ἀνθρώπων καὶ ἀνθρώποις τὰ παρὰ θεῶν, τῶν μὲν ἐκφαντορικὸν ὑπάρχον ὡς κεκρυμμένων καὶ ἀφανῶν, τῶν δὲ ἀναγωγὸν ὡς διαπορθμεύεσθαι πρὸς τὴν μόνιμον τῶν κρειττόνων ἀγαθότητα δεομένων.

Advertisements

One comment on “Ψελλοῦ : Ἑλληνικαὶ διατάξεις περὶ δαιμόνων

  1. […] Ψελλοῦ : Ἑλληνικαὶ διατάξεις περὶ δαιμόνων  […]

    Μου αρέσει!

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.